Ar-Ge teşvikleri denildiğinde iki ayrı kanun karşımıza çıkar: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun. İkisi de Ar-Ge'yi destekler ama mantıkları farklıdır. Doğru çerçeveyi seçmek, hem uygunluk hem de kazanç açısından kritiktir.
Temel fark: konum mu, faaliyet mi?
4691 (Teknokent / Teknopark) konum esaslıdır. Avantajlardan yararlanmak için faaliyetinizi bir Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) sınırları içinde yürütmeniz gerekir. Bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazanç vergiden istisnadır.
5746 (Ar-Ge / Tasarım Merkezi) ise faaliyet ve ölçek esaslıdır. Firmanın kendi lokasyonunda, ayrı bir birim olarak örgütlenmiş ve belirli sayıda personel istihdam eden bir merkez kurmasını gerektirir. 5746 ayrıca TÜBİTAK, KOSGEB gibi kurumların desteklediği projeler için de geçerlidir.
Karşılaştırma tablosu
| Kriter | 4691 (Teknokent) | 5746 (Ar-Ge/Tasarım Merkezi) |
|---|---|---|
| Esas | Konum (bölge içinde olmak) | Faaliyet + asgari personel |
| Asgari personel | Yok (kuluçka/küçük firmalar uygun) | Ar-Ge Merkezi ≥ 15, Tasarım Merkezi ≥ 10 TZE |
| Kazanç istisnası | Var (bölge kazancı) | Yok; Ar-Ge indirimi (%100) var |
| Gelir vergisi stopaj teşviki | Var | Var |
| SGK işveren hissesi desteği | Var (%50) | Var (%50) |
| Nerede yürütülür | TGB içinde | Firmanın kendi tesisinde |
İki kanun da sağladığı teşvik sürelerini 31/12/2028 tarihine kadar uzatmıştır.
Kim hangisine uygun?
- Erken aşama, küçük ekip, yazılım/ürün geliştiren firmalar için Teknokent (4691) genellikle en hızlı yoldur; asgari personel şartı yoktur ve kazanç istisnası doğrudan vergi avantajı sağlar.
- Kendi tesisinde, görece büyük ve sürekli Ar-Ge yürüten sanayi firmaları için Ar-Ge Merkezi (5746) daha uygundur; konum kısıtı olmadan, kendi fabrikasında teşviklerden yararlanır.
- Çoğu firma için en doğru cevap ikisinin birlikte kurgulanmasıdır: Teknokentteki ekip 4691, projeler ise TÜBİTAK/KOSGEB üzerinden 5746 kapsamında değerlendirilebilir.
Sık yapılan hata
Firmalar çoğu zaman yalnızca birini değerlendirir ve diğer çerçevenin sağladığı avantajı kaçırır. Personel yapısı, faaliyet yeri ve proje portföyü birlikte analiz edilmeden verilen kararlar, hem uygunluk riskine hem de teşvik kaybına yol açar.
Hangi çerçevenin size uygun olduğundan emin değilseniz, ücretsiz ön görüşmede firmanızın yapısını birlikte değerlendirelim; doğru modeli ve yol haritasını çıkaralım.